Relaties op je werk

Samengevatte citaten uit de toespraak van Gert Doornenbal op de Navigatordagen in november 1980

Onze Navigatordagen hebben als thema: Discipelschap in de praktijk. De Bijbel spreekt krasse taal, die alleen van toepassing is vóór en met instemming aangehoord kan worden dóór volgelingen van Jezus. Ik wil met name principes doorgeven. Of je nu op een kantoor of in een fabriek werkt of zorgt voor een gezin, dat doet er niet toe. De principes zijn voor alle werksituaties van toepassing. En ik wil –met het oog op ieders specifieke situatie- wijzen op 2 Timotheus 2:7: “… de Here zal u in alles inzicht geven.” Ga dus naar God om Hem inzicht te vragen voor juiste aanpassing waar het jezelf betreft.

Plaats van ons werk

In veel gezinnen staat het werk of bedrijf van vader centraal. Het huwelijk, de kinderen, de inzet voor Gods Koninkrijk en de ontwikkeling van de gezinsleden worden daaromheen gerangschikt. Er zijn ook mensen die zeggen: ‘Dat klopt niet. De mens, het gezin moet in het middelpunt staan…’ Anderen vinden dat het werk voor Gods Koninkrijk voorrang moet hebben en nog weer anderen schikken hun hele leven rond ontspanning, recreatie. De Bijbel leert ons echter iets anders: God Zelf hoort in het middelpunt; Hij moet centraal staan.

ONTWIKKELING

ONTSPANNING WERK

GOD

BEDIENING HUWELIJK

KINDEREN

Voldoening in je werk

Het is een zegen als je werk voldoening geeft, maar lang niet iedereen zal voldoening ervaren. De woorden van Colossenzen 3:23 werden nota bene gericht tot slaven: “Wat gij ook doet, verricht uw werk van harte, als voor de Here en niet voor mensen.” Er zullen zeker heel knappe mensen onder deze slaven zijn geweest. Ze kwamen namelijk uit een land dat veroverd was, daarom werden zij als slaaf tewerkgesteld. Een voorbeeld hiervan is Jozef. Hij had de capaciteit om onderkoning te zijn, maar moest aanvankelijk slavenwerk verrichten in het huishouden van Potifar. Hoe belangrijk voldoening in ons werk ook mag zijn, God heeft iets belangrijkers voor ons: Hij wil ons vormen om tot in eeuwigheid met Hem te leven. Dat vormingsproces gaat soms gepaard met moeilijkheden of tegenslag, op ons werk of op andere terreinen.

We kunnen dus best zoeken naar werk dat ons voldoening geeft, maar moeten niet verbaasd zijn als het anders loopt. Het is geen zonde om geen voldoening te ervaren: het is wél zonde om ontevreden te zijn.

Vreemdelingen

De relatie die we met iemand anders hebben hangt af van onze positie ten opzichte van die ander. Een vrouw heeft een andere relatie met haar echtgenoot –met andere plichten en rechten- dan bijvoorbeeld met haar buurvrouw. Je mag dus eigenlijk niet over relaties spreken zonder vooraf je positie te bepalen. Voor volgelingen van Jezus geldt wat er staat in 1 Petrus 2:9: “Gij echter zijt een uitverkoren geslacht, een koninklijk priesterschap, een heilige natie, een volk Gode ten eigendom.” Dit maakt ons per saldo tot vreemdelingen, tot bijwoners in deze wereld; tot ‘gastarbeiders’ (1 Petrus 2:11). In de tachtiger jaren zal de ethiek van de wereld waarin we leven en die van christenen steeds verder uiteen komen te liggen. Dit zal ons als christenen steeds meer tot vreemdelingen en bijwoners op aarde maken.

Houding als ondergeschikte

1 Petrus 2:18 zegt: “Gij, huisslaven, weest in alle vreze uws meesters onderdanig…” Het woord onderdanig heeft bij velen een erg slechte klank. Heel gemakkelijk wordt het geassocieerd met kruiperig, slaafs zijn. De Bijbel bedoelt echter iets anders: onderdanigheid heeft niets te maken met passiviteit. ’t Betekent actief worden en betrouwbaar zijn. Onderdanigheid betekent letterlijk: je onder iemand anders stellen. Mensen die zich bewust onder Jezus stellen worden niet passief en kruiperig, ze worden juist actief en ontwikkelen een relatie met Hem. God wil dat we deze houding ook ontwikkelen met menselijke gezagsdragers. Voor een werknemer betekent onderdanigheid dus: precies aan de weet komen wat mijn baas wil en dat doen, van harte, alsof God Zelf mijn baas is; binnen de grenzen die de Bijbel stelt natuurlijk.

Als ondergeschikte is je eerste prioriteit beïnvloed worden door je leider. Stel je voor dat je ergens als leerkracht werkt en vindt dat het hoofd van de school het niet geweldig doet. Dat wil echter niet zeggen dat je niets van hem kunt leren. Misschien is hij niet ‘zo geweldig’ omdat alle onderwijskrachten verschillende richtingen uitgaan. Daardoor wordt de man hoe langer hoe onzekerder. Maar als alle onderwijzers nu eens dezelfde kant opgingen en met hun suggesties zouden komen hoe het werk beter te doen, dan kon dat hoofd van de school wel eens heel anders voor de dag komen. Een ander voorbeeld: als je als vrouw vindt dat je man niet zo goed leiding geeft, denk dan eens: hij wordt een leider als ik hem volg. Dan krijgt hij inderdaad ervaring en leert hij beter leiding geven.

Als werknemer heb je ook een tweede prioriteit, namelijk je leider beïnvloeden. Daarmee moeten we wel voorzichtig zijn. We moeten ons niet opstellen als een bemoeial (1 Petrus 4:15), maar als een dienaar.

Houding als leider

Hoe moet je je als christen opstellen als je werk grotendeels bestaat uit leidinggeven? Je moet dan het leiderschap van Jezus op deze aarde nadoen. Als leider is het belangrijk dat je duidelijk bent. Ik sprak pas met iemand die in de gezondheidszorg werkt. Hij zei: ‘Ik gebruik voor mijn leidinggevende taak twee kernwoorden: duidelijk en persoonlijk.’ Dit zijn twee begrippen die op zijn werk niet zoveel voorkomen, maar hij ziet ze als belangrijke principes. Natuurlijk moet je je stijl aanpassen aan je omgeving, zeker in deze tijd van democratisering. En ik wil nog een advies geven: Wees je als leider bewust van je verantwoordelijkheid; neem die serieus. Laat je assistent eens de leuke karweitjes opknappen als een beurs of vergadering bezoeken en trek jezelf terug om over het beleid van je afdeling na te denken. Is het duidelijk waar we naartoe gaan? Wordt ons budget wel voldoende bewaakt? Kunnen mijn mensen zich voldoende ontwikkelen? Denk eens na over de continuïteit van je bedrijf of over je eigen sociale verantwoordelijkheid daarin. Als werkgever is je eerste prioriteit: Beïnvloeden. Laat je mensen weten wat je wilt; dien waar je kunt dienen en waar niemand anders het kan doen. Je tweede prioriteit is om door je ondergeschikten beïnvloed te worden. Sta je wel open voor ideeën, suggesties en kritiek? Stel je wel eens vragen? Heb je leren luisteren?

Ambities

Mag je als christen ambities hebben? Ja, namelijk als je tot doel hebt om tot zegen te zijn voor je omgeving. Maar pas op als je de ambitie hebt om het zover mogelijk te brengen, terwijl dit ten koste gaat van je gezin, je inzet voor Gods Koninkrijk enz. De Bijbel leert ons duidelijk dat we in de eerste plaats op de wereld zijn om een zegen te zijn voor anderen.